KANTELENDE AMAZONE

C. Cornell Evers Amazone, Brazilië, Klimaat

Wat heeft de Amazone te maken met het kopje koffie waarmee jij je dag begint?

In het oosten van Brazilië, het belangrijkste koffie producerende land in de wereld, heeft het als gevolg van klimaatverandering al drie jaar niet geregend. Omdat koffieplantages veel water nodig hebben, zijn hele oogsten verloren gegaan. Boeren gaan failliet en houden ermee op. Dat is slecht nieuws, voor de lokale economie… en voor koffiedrinkers.

Het Amazonegebied is frontlijn in de strijd tegen de klimaatverandering. “Climate control centre for the world”, noemt de Canadese rockzanger Bruce Cockburn het regenwoud in zijn song If A Tree Falls:

“If a tree falls in the forest does anybody hear? Anybody hear the forest fall?”

Klimaatcentrum
Grote delen van de Amazone zijn dicht bij zogenaamde kantelpunten (tipping points). Bij een kantelpunt zorgt een relatief kleine verandering voor een relatief groot gevolg en kan het klimaat in een andere evenwichtssituatie terechtkomen, met alle gevolgen van dien. De vraag is: wat zijn die gevolgen? Het verhaal over de Amazone als klimaatcentrum is ingewikkeld. Ik wil dat verhaal vertellen.

Regenwolken
De ontbossing van de Amazone is in 2015 in vergelijking met 2014 met 24% toegenomen. Dat ontbossing het broeikaseffect verergert, is bekend. Maar dat luchtvervuiling in het gebied de vorming van regenwolken boven het woud direct beïnvloedt, weten we pas sinds kort. Een internationaal team wetenschappers onderzocht recentelijk dit fenomeen. Uit hun studie bleek dat het regenproces in de Amazone gevaar loopt. En daarmee het klimaat in de wereld. Tropische wolkensystemen zijn de belangrijkste transporteurs in de kringloop van atmosferische energie en vocht rond de aarde.

Veranderingen
Het wolkenverhaal is één voorbeeld van het belang van de Amazone. Er zijn er meer. Ik wil een serie laagdrempelige verhalen maken over de stand van zaken in de Amazone m.b.t. water, lucht, bos, biodiversiteit, economische ontwikkeling en verstedelijking en de gevolgen van veranderingen daar voor de rest van de wereld… en jouw kopje koffie.

Amazonebewoners
In mijn reportages komen naast wetenschappers vooral Amazonebewoners aan het woord. Het is hun land, reageren zij op de bemoeienis van buitenstaanders met hun leefgebied. Als de wereld iets wil met de Amazone, zal er naar hen geluisterd moeten worden, naar de inheemse volken en al die miljoenen anderen die wonen en werken in de steden en langs de rivieren. Zoals Danilo Degra, zoöloog en leider van de rockband Projeto Bioart. Danilo: “Zouden Europeanen het waarderen als Brazilianen hen kwamen vertellen hoe de economische crisis op te lossen? Als mensen hier komen, dan is het handig als ze zich verdiepen in onze werkelijkheid, onze cultuur. Als je hier alleen maar komt om foto’s van onze inheemse bevolking te maken, een cover voor een tijdschrift of krant, zonder dat het iets oplevert voor ons land, dan ben je niet welkom. De Amazone heeft geen behoefte aan status maar aan betrokken mensen.”

Een populaire slogan die vaak wordt gebruikt, luidt: “Orgulho de ser Amazonense”, “Trots om een bewoner van Amazônia te zijn”.