Nucleaire koepel kan giftig afval lekken de Stille Oceaan in

Luchtfoto Runit Dome. U.S. Department Of Energy (Public Domain)

Doet de naamTsjernobyl of Chernobyl alarmbellen afgaan? De nieuwe HBO-miniserie ‘Chernobyl’ (al “de schokkendste serie van de afgelopen decennia” genoemd) herinnert de wereld aan de nachtmerrie die werkelijkheid werd op de vroege ochtend van 26 april 1986. Een ondeugdelijk ontworpen kernreactor in Oekraïne (toen nog Sovjet-Unie) raakte tijdens een gesimuleerde stroomstoring-veiligheidstest defect. Die kernramp maakte het gebied bij de rivier de Pripjat in het noorden van Oekraïne, niet ver van de grens met Wit-Rusland, voor de komende 20.000 jaar voor mensen onbewoonbaar.

Tsjernobyl is meer dan dertig jaar geleden. Maar een nieuwe kernramp is mogelijk onderweg. Op een van de Marshalleilanden in de Stille Oceaan, Runit Island, bevindt zich een “nucleaire grafkist”, met daarboven een betonnen koepel, Runit Dome, die zijn langste tijd als veiligheidsschild tegen de door mensen begraven monsters uit het verleden lijkt te hebben gehad.
De Verenigde Staten voerden van 1946 tot 1958 kernwapenproeven uit op de toen nog ongerepte Marshalleilanden. De krachtigste test was in 1954, met de waterstofbom ‘Bravo’, die ongeveer 1.000 keer krachtiger was dan de bom op Hiroshima, Japan.

De Amerikanen begonnen in de jaren zeventig met de bouw van de koepel. Het was een verlate reactie op de nucleaire proeven, waarbij de met radioactieve neerslag (Kinderen dachten indertijd dat het sneeuw was, speelden erin en aten het zelfs) besmette bovengrond van de eilanden werd geschraapt en vermengd met radioactief afval afgevoerd naar een diep gat, Cactus Crater, op het eiland Runit. Cactus Krater is een overblijfsel van een proef met een atoombom in 1958. In 1980 dumpte het Amerikaanse leger de radioactieve suspensie in de krater en bouwde erboven met 358 betonnen panelen een koepel om hem af te sluiten.

De stijgende zeespiegel, grondverschuivingen en stormen hebben recent tot nieuwe zorgen geleid over de deugdelijkheid van de “nucleaire grafkist” en het vermogen ervan om radioactieve stoffen tegen te houden. De koepel lijkt naar verluidt scheuren te vertonen, er zou al water in de krater staan en er bestaan grote zorgen dat bij een volgende storm een van de meest giftige stoffen ter wereld in de Stille Oceaan kan lekken, te weten de radioactieve plutonium-239-isotoop, een nevenproduct van atoombommen dat vervalt met een halfwaardetijd van 24.100 jaar.

“Wat we afscheiden komt terug om ons op te vreten” lezen we in de roman ‘Onderwereld’ (1997) van de Amerikaanse schrijver Don DeLillo.