“Seja sempre bem-vindo a Sua terra …”, schreef een vriendin uit Manaus in de Braziliaanse Amazone mij. “Je bent altijd welkom op Jouw grond …”
In oktober 2022, na drieënhalf jaar afwezigheid door de corona-epidemie, ben ik terug in de Amazone, in Manaus, in Manaus Moderna. De bedrijvigheid van weleer ontbreekt. De plek oogt havelozer dan ooit. Een van de stalen trappen naar de rivier is halverwege afgebroken en hangt er als een surrealistische sculptuur bij. Ook een drijvende kade ligt er, overspoeld door de boeggolf van een passerend schip, als een reusachtige, naar adem happende vis zieltogend aan de rivierbank.
Veel mensen die ik hier kende, ontbreken — vooral ouderen. Hopelijk zijn ze met pensioen, maar sommigen zijn overleden of door ziekte bedlegerig geworden, vertelt de enkeling die er nog is. De jonge lastdragers die nu werken en vrachten de trappen op en af sjouwen — ik ken ze niet — spreken meestal Spaans. Ze komen, evenals de vluchtelingen van inheemse afkomst die zich met bedelen in leven proberen te houden (vaak vrouwen met kinderen), uit Venezuela.
Enkele jaren later, het is nu voorjaar 2026, lijkt er weinig veranderd. Manaus Moderna, ooit het kloppend hart van de rivierhandel, draagt een geschiedenis van belofte en herhaling. In juni 2024 kwam het revitaliseringsproject in beeld: het Departamento Nacional de Infraestrutura de Transportes (DNIT) kondigde een investering van circa R$ 520 miljoen aan. Een jaar later liep die op tot R$ 900 miljoen, met een concrete bouwaankondiging; eind oktober 2025 meldde DNIT zelfs R$ 916 miljoen — nog steeds zonder startdatum, ondanks plannen voor nieuwe terminals en havenvernieuwing.
“Seja sempre bem-vindo à sua terra…”, schreef een vriendin uit Manaus: “Je bent altijd welkom op jouw grond.” In 2013 was ik samen met fotograaf Raphael Alves veldproducer (fixer) voor de IKON-aflevering Paul Rosenmöller en de strijd van Latijns-Amerika over Amazonas. De openingsbeelden tonen het chaotische havengebied, de toegangspoort tot de stad — de plek waar ik altijd als eerste naartoe ga. Ik ken de mensen daar: lastdragers, schippers, vishandelaren, daklozen, paradijsvogels en alcoholisten, en zij kennen mij.
Het is minha terra, mijn grond. Ondanks de naam is het een zwaar verwaarloosde wijk. Politici komen er buiten verkiezingstijd zelden. De buurt heeft de reputatie ‘gevaarlijk’ te zijn. Al meer dan vijfentwintig jaar kom ik er, maar ik zag geen verbetering in de levensomstandigheden. Op een muur staat: Manaus abandonada — ‘Verlaten Manaus’. De mensen voelen zich in de steek gelaten.
Tijdens mijn omzwervingen in het gebied leerde ik de vele gebruikers kennen, plakte soms een pleister of bracht een verband aan, en kocht op de markt wel eens ingrediënten om ter plekke vissoep te maken, op een vuurtje aan de waterkant.
“O pai voltou” — “Vader is teruggekeerd” — zo begroetten ze me enkele jaren geleden, toen ik er weer eens was.
“The story that nobody sees changes nothing”, schrijft Magnum-fotograaf Sebastián Liste in het voorjaar van 2026 boven zijn nieuwsbrief: “I was traveling, photographing, developing my voice, doing the work I believed in. And the photographs were going straight into hard drives. Accumulating digital dust. Reaching no one.”
Hij heeft gelijk. Mijn archief van Manaus-Moderna-foto’s beslaat vijfentwintig jaar, maar behalve een handvol websitebezoekers heeft niemand ze ooit gezien.
Wat moet ik met die kwart eeuw aan beelden, dragers van een geschiedenis waarin niemand geïnteresseerd lijkt? Behalve de mensen in Manaus Moderna, van wie ze een stukje van hun leven vertellen. En van mij, die dagelijks — al is het maar even — in gedachten daar is, com a minha gente.
De foto’s tonen de beweging van de tijd: waar ooit schepen lagen, stroomt nu het vuil van de stad; waar mensen wachten, wordt verandering steeds uitgesteld. Manaus Moderna blijft een plek tussen verleden en belofte — een haven die haar modernisering nog altijd tegemoet ziet.
Onderstaand vind je een selectie uit de Manaus Moderna-collectie. Wie wil, kan dit werk steunen door een of meer foto’s aan te schaffen. Neem gerust contact op voor prijzen en aankoopmogelijkheden.
